محمد رضا قمشه اى
26
مجموعة آثار آقا محمد رضا القمشه اى حكيم صهبا ( فارسى )
در خاتمه مىنويسد : . . . و از مؤلفات و مصنّفاتش چيزى به نظر حقير نرسيده . آقا سيّد رضى لاريجانى ، بنا به ضبط اعتماد السلطنة در المآثر و الآثار ، در 1270 ه . ق . در تهران ، رحلت كرده است . مرحوم جلال الدين همايى نيز دربارهء او مىنويسد : . . . آقا سيّد رضى لاريجانى ، استاد آقا محمّد رضا قمشهاى نيز از جمله كسانى است كه در فنون حكمت با آخوند ملّا على نورى ، همسرى مىنمود و بر فرض كه يك چند به حوزهء درس وى نشسته و سمت استادى و پيش كسوتى او را گردن نهاده بود ، خواص اهل فن او را در خصوص فلسفهء اشراق و عرفانيات و ذوقيات بر خود نورى ترجيح مىدادند » . استاد سيّد جلال الدين آشتيانى نيز در پيروى از سخن همايى ، دربارهء او چنين اظهار مىدارد : . . . در بين شاگردان آخوند [ نورى ] ، آقا سيّد رضى در عرفان بزرگترين استاد عصر خود بود . سيّد رضى مازندرانى اگر چه در حكمت متعاليه شاگرد آخوند نورى است و شايد در مسائل نظرى و فلسفه بحثى به مرتبهء آخوند نورى نرسد ولى در عرفانيات و حكمت ذوقى و احاطهء به كلمات اهل عرفان بر آخوند نورى ترجيح دارد بلكه فاصلهء اين دو در اين قسمت زياد است و همان طورى كه آخوند نورى در حكمت متعاليه كم نظير است آقا سيّد رضى مازندرانى در تصوف و عرفان در بين متأخران بىنظير و در تسلّط به افكار محيى الدين در مرتبه و مقام بعد از شارحان كلمات محيى الدين و عارفان قرن هفتم و هشتم قرار دارد . اين سيّد رضى استاد عارف نامدار و حكيم بزرگوار آقا ميرزا محمّد رضا قمشهاى - قدس سره -